Geschreven door: Francois van Iersel

15 september 2023

Muizen herkennen: 10 signalen en hoe je ze snel opmerkt

Muizen herken je aan hun kleine lichaam, spitse snuit, grote oren en lange staart. Toch zijn het meestal niet de dieren zelf die je als eerste ziet, maar de sporen die ze achterlaten: keutels, knaagschade, stank of geluiden in muren. Op tijd signaleren is essentieel om schade, gezondheidsrisico’s en een grotere plaag te voorkomen.

Bij Budget Ongediertebestrijden spreken we dagelijks mensen die twijfelen of ze muizen in huis of op hun bedrijfslocatie hebben. Dit artikel is bedoeld om jou snel duidelijkheid te geven. We leggen uit waar je op moet letten, welke 10 signalen je niet mag negeren, hoe je muizensoorten van elkaar onderscheidt en wat je kunt doen als je vermoedt dat er muizen aanwezig zijn.

Hoe herken je de aanwezigheid van muizen?

Muizen herken je aan stankoverlast door urine, geluidsoverlast van knagende en bewegende dieren, en zichtbare schade aan voedselvoorraden en materialen. Ook herken je ze aan muizensporen zoals keutels en knaagsporen die hun aanwezigheid in een ruimte bevestigen. Hieronder ontdek je de 10 meest voorkomende signalen: 

1. Uitwerpselen van muizen

Muizen laten dagelijks 40 tot 80 keutels achter. Deze uitwerpselen zijn zwart of donkerbruin, 3 tot 7 millimeter lang en langwerpig van vorm met spitse uiteinden. Ze liggen in groepjes langs muren, in keukenkastjes, op zolders en onder apparaten. Verse keutels zijn glanzend en zacht, oudere keutels zijn dof en broos. De hoeveelheid en locatie geven inzicht in hun beweging en verblijfplaatsen.

2. Geluiden in muren, plafonds of vloeren

Muizen produceren krassende, schuifelende of knagende geluiden in spouwmuren, plafonds en onder vloeren. Deze geluiden treden op wanneer muizen actief zijn, vooral tussen zonsondergang en zonsopgang. Herhaling van dezelfde geluiden op een vaste plek duidt op een actief nest of looproute.

3. Sporen van pootafdrukken en staartsleepjes

In stoffige ruimtes laten muizen afdrukken achter van pootjes en staart. Voorpoten hebben vier tenen, achterpoten vijf. Tussen de afdrukken loopt een smalle sleep van de staart. Deze sporen verschijnen op vloeren, langs plinten en onder meubels. Door bloem of talkpoeder op een oppervlak te strooien worden de sporen binnen enkele uren zichtbaar.

4. Knaagschade aan materialen of voedsel

Muizen veroorzaken schade aan kabels, hout, kunststof, karton en voedselverpakkingen. Hun snijtanden blijven levenslang doorgroeien, wat knagen noodzakelijk maakt. De knaagsporen zijn scherp en symmetrisch. In keukens tonen beschadigde verpakkingen van pasta, granen of noten directe sporen van muizenactiviteit. Elektrische problemen ontstaan door doorgebeten bedrading.

5. Sterke geur van urine 

Muizen gebruiken geurstoffen in hun urine om routes en territorium af te bakenen. De geur is scherp, vergelijkbaar met ammoniak. In afgesloten of slecht geventileerde ruimtes zoals keukenkasten, kruipruimtes of zolders is deze geur dominant. De geurintensiteit neemt toe bij meerdere dieren of bij langdurige aanwezigheid.

6. Nestmateriaal en nestlocaties

Muizen bouwen nesten van versnipperd materiaal zoals papier, textiel of isolatie. De nesten liggen op beschutte plekken met toegang tot voedsel, zoals achter apparaten, in lades, tussen voorraad, of op zolders. Een nest heeft een compacte structuur en bevat keutels, voedselresten en soms levend jongbroed. Eén nest wijst direct op actieve voortplanting.

7. Verschuiving van objecten of voedsel

Muizen slepen voedsel en materiaal naar schuilplaatsen. Hierdoor ontbreken producten of duiken ze op op onverwachte locaties. Zaden, brokjes en noten liggen in hoeken, achter meubels of onder keukenkasten. Ook nestmateriaal zoals papier of textielresten verschijnt op andere plekken. Deze verplaatsingen bevestigen actieve voedsel- en nestbouwroutes.

8. Gaatjes in muren, plinten of kasten

Muizen maken openingen in hout, gips en kunststof van minimaal 6 millimeter breed. Deze doorgangen bevinden zich in muren, plinten, kasten of achter keukenelementen. De randen van deze openingen vertonen vettige verkleuring door huidvetten en vuil. Gaten die verbonden zijn met doorgangen naar voedsel of nestlocaties zijn onderdeel van hun vaste routesysteem.

9. Zichtbare muizenactiviteit bij schemer of nacht

Muizen bewegen actief in het donker. Ze rennen laag langs muren of plinten en vermijden open ruimtes. In keukens en voorraadruimtes zijn ze zichtbaar bij het aanzetten van licht of bij plotselinge beweging. Waarneming van muizen bij daglicht of herhaald zichtcontact wijst op een verhoogde populatiedichtheid.

10. Onrustig gedrag van huisdieren

Katten en honden reageren sterk op muizen. Ze blaffen, grommen, fixeren zich op specifieke plekken of proberen bij plinten en kasten te graven. Dit gedrag treedt op zonder directe prikkel van mensen en blijft langdurig aanhouden bij herhaalde waarneming van geur of geluid. Huisdieren signaleren muizen meestal eerder dan mensen.

Soorten muizen herkennen

Verschillende muizensoorten herken je aan hun unieke uiterlijke kenmerken en gedrag. Soorten zoals de huismuis, bosmuis, veldmuis, spitsmuis en woelmuis vertonen variaties in vacht, formaat en habitat. Voor een uitgebreid overzicht en meer details, bezoek de muizen soorten pagina. Hieronder een kort overzicht van de meest voorkomende muizensoorten.

Huismuis

De huismuis is een klein knaagdier met een grijsbruine vacht en een witte buik. Het is een van de meest voorkomende muizensoort in woningen, bedrijven en andere gebouwen. De huismuis staat erom bekend zich gemakkelijk aan te passen aan menselijke omgevingen, en veroorzaakt daar dan ook de meeste overlast. Huismuizen eten alles wat ze tegenkomen, maar hebben wel hun voorkeuren net zoals andere muizen.

Bosmuis

Een bosmuis is een klein knaagdier met een bruine tot geelbruine vacht en grote ogen en oren. Ze hebben een slanke bouw en vijf tenen aan hun achterpoten en vier aan hun voorpoten. Deze muis leeft voornamelijk in bosrijke gebieden, waar hij zich voedt met zaden, noten, bessen en insecten. Bosmuizen zijn in de winterdag genegen om steeds vaker hun intrek te nemen in woningen. 

Veldmuis

Een veldmuis is een klein knaagdier met een grijsbruine tot geelbruine vacht, en ze hebben een relatief korte staart en een stompe snuit. Ze leven voornamelijk in open landschappen zoals velden en weiden. Ze eten vooral materiaal van planten, maar kunnen zich ook voeden met insecten en wormen. Veldmuizen zijn verspreid over heel Nederland te vinden, met name in gebieden met weides en grasland. Eens in de 3 tot 6 jaar ontstaan er lokaal veldmuizenplagen. Veldmuizen zijn ook overdag actief.

Hoe herken je een muizennest?

Muizennesten zijn rond en worden gecreëerd uit afgeknaagd materiaal en verzameld restafval, waardoor hun samenstelling varieert afhankelijk van hun locatie. Rondom het nest vind je langwerpige korrels en overblijfselen van voedsel. Voor een diepgaande kijk op muizennesten, bezoek je onze muizennest pagina.

Gaan muizen vanzelf weer weg?

Nee, muizen gaan niet vanzelf weer weg. Ze blijven zolang er voedsel, water en schuilplekken in of rond je woning aanwezig zijn. Zolang de leefomstandigheden gunstig zijn, bouwen ze nesten en planten ze zich voort. De populatie groeit, en doordat muizen elkaars geursporen volgen, blijven er nieuwe dieren komen. Om van de overlast af te komen, moet je de omgeving onaantrekkelijk maken, openingen afdichten en indien nodig muizen bestrijden. Hoewel het schuwe dieren zijn, leven muizen graag in de buurt van mensen.

Wat te doen als je de muizen herkend hebt?

Neem direct maatregelen als je verschillende soorten muizen herkent. Een plaag voorkom je door je huis en tuin minder aantrekkelijk te maken voor knaagdieren. Bij lichte overlast kun je muizen op een diervriendelijke manier verjagen, maar bij aanhoudende problemen is bestrijding noodzakelijk. Als je muizen in huis hebt, herken je ze aan knaagschade, uitwerpselen en geluiden achter muren, vaak het begin van een grotere muizenplaag.